Minęły cztery miesiące od tamtych wydarzeń, a my nigdy nie napisaliśmy epilogu. A naszym wiernym czytelnikom należy się przecież zakończenie!

Firma transportowa przyrzekła w końcu – na wszystkie hinduskie bóstwa – że motor dojedzie do Chennai. Wróciliśmy więc z Trichy pół tysiąca kilometrów na północ do naszych znajomych. Niestety, była to kolejna kpina złodziei z nas. Lekko załamani, bez skradzionego motoru, postanowiliśmy nie oglądać się za siebie, wyluzować – obróciwszy nasze pierwotne plany do góry nogami – wsiedliśmy w pociąg do Kerali.

Spędziliśmy dziesięć pełnych szaleństw dni na klifach, plażach, kanałach w dżungli i w przepięknych strzelistych górach Zachodnich Ghatach. Zadomowiliśmy się na trochę w miasteczku Munnar wśród plantacji herbaty. Wypożyczyliśmy tam nawet motor aby wjechać na bardzo wysoką przełęcz (2600 m), i bawiliśmy się świetnie, mimo że w drodze powrotnej skończyła nam się benzyna i połowę z 33 km w dół zjechaliśmy bez paliwa, na luzie. Po intensywnej tułaczce dotarliśmy do Bangalore do naszego kolegi Sama. Byliśmy tak zmordowani tropikami, że cały dzień spędziliśmy leżąc i gadając z Samem na dachu jego budynku. Było rewelacyjnie! Z wielkim żalem tamtego wieczoru wsiadaliśmy w samolot do Delhi.

Dzień później po przepakowaniu i nadaniu pocztą trzynastu kilogramów książek do Polski, ruszyliśmy na miesiąc do Nepalu. Po 22 dniach na trekkingu wokół Annapurny i do jej Sanktuarium czekały nas jeszcze przeprawy wizowe w Kathmandu, a dzień przed powrotem do Polski wróciliśmy do Gurgaonu.

Problem piętnastu kilogramów nadbagażu Bogny rozwiązał się, kiedy nasz znajomy Aman wyciągnął nas na imprezę firmową SwissAira. W DLF II pijany w sztok menedżer Swissa z lotniska w Delhi obiecał nam, że możemy brać tyle bagażu ile chcemy. Następnej nocy dotrzymał słowa.

Co do motoru… Nieoceniony Aman zdenerwował się na wieść o naszych perypetiach z oszustami. Zadzwonił do kumpla z policji, we dwóch pojechali do firmy transportowej i zagrozili, że jeśli tamci nie oddadzą motoru to spuszczą im taki wpierdol, że do końca życia się nie pozbierają. Wkrótce potem motor nagle się odnalazł – nigdy nie opuścił Gurgaonu! Dzięki temu jeszcze w dniu powrotu mogłem po raz ostatni rozgrzać nasz cudowny motor do 120 km/h na autostradzie Delhi – Jaipur. Tydzień po naszym wylocie inny znajomy, Vaibhav, spieniężył tą piękną niezawodną maszynę za jedyne dwieście dolarów.

A ja do dziś nie mogę odżałować, że nie ściągnąłem TVSa do Polski.

Praca magisterska o indyjskim rynku mikrofinansów została oceniona bardzo dobrze i chyba wkrótce zostanę magistrem.

Wpis w Bogny CV o pracy w Indiach pozwolił jej zdobyć świetną pracę – w Polsce.

Oprócz naszych indyjskich przyjaciół najbardziej brakuje mi jazdy na motorze na autostradzie, pod prąd.

Wraz z Bogną tęsknimy też za butter chickenem.

Mister w Żółtej Koszuli poznany pierwszego dnia po przyjeździe nadal pracuje w akademiku MDI. To bardzo sympatyczny Nepalczyk. Nie wiem tylko czy nadal nosi żółtą koszulę.

PS. I żeby nie było zbyt cukierkowo, przesyłka z trzynastoma kilo książek nigdy nie dotarła do Polski. Jak mniemam, nigdy nie opuściła poczty w Delhi.

Ot, całe Indie.

 

Daleko, daleko w tamilskiej krainie, za niezliczonymi poletkami ryżowymi i palmami kokosowymi, obok rybackiego Mamallapuram nad Oceanem Indyjskim, hinduscy naukowcy założyli pewnego razu najbezpieczniejszy bank świata. BANK KROKODYLI.

Aktywa długoterminowe banku stanowi kilka tysięcy krokodyli i aligatorów. Od kilku małych crocs i wallies przygarniętych do banku jeszcze w “niemowlęctwie”, krokodyla wspólnota rozrosła się z biegiem lat do gigantycznych rozmiarów. Aktualnie gady reprezentują różne gatunki, również z Australii i Ameryki Południowej. Całymi dniami wylegują się w swoich przyciasnych basenikach z otwartymi paszczami dla przewietrzenia się lub ewentualnie depczą się nawzajem w wyścigach po kozie mięso, rzucane z wiaderek przez odwiedzające bank rodziny z dziećmi.

Ale prawdziwa chlubę banku stanowią jego… aktywa bieżące. W dniu 24 lutego 2009 bilans wykazywał:
- 421 kobr, w tym również kobr królewskich
- 57 szczególnie jadowitych kraits
- 139 żmij Russell’a
- 5 żmij tzw. saw-scaled
czyli łącznie 622 jadowite węże indyjskie.

Te jak najbardziej żywe węże są przechowywane w banku przez średnio miesiąc. W tym czasie trzyma się je w glinianych wazach nakrytych gazą (zupełnie taką samą, jaką kiedyś w Polsce używano do wyrobu sera białego domowym sposobem) i wyjmuje od czasu do czasu w celu pozyskania jadu. Krótko mówiąc, jest to miejsce, gdzie produkuje się antidotum na potrzeby okolicznych szpitalików. Wszystkie wazy są zgromadzone w jednym pomieszczeniu, które stanowi prosty dół wykopany w ziemi i oblany betonem. Na środku pomieszczenia znajduje się stolik, a na nim rodzaj wysokiego naczynia zasłoniętego elastycznym materiałem. Trzech Hindusów obsługuje cały “showroom”.

Pierwszy wyjmuje węża z wazy, łapie go za ogon oraz w okolicach łba i pozwala mu z wściekłością zatopić zęby jadowe w elastycznym materiale na słoiku. Kropla jadu błyskawicznie skapuje do środka słoika. Na jej miejscu w przeciągu sekundy pojawia się następna, na jej miejscu następna i tak przez kilka minut. Wreszcie ten sam Hindus pozwala wężowi dyndąć w powietrzu przez chwilę, kiedy trzyma go już tylko za ogon, po czym wąż z widoczną ulgą sam wpełzuje z powrotem do swojej prywatnej wazy.

W tym samym czasie drugi Hindus opowiada odwiedzającym o kobrach, gnębiąc dwa gady tańczące na podłodze czymś w rodzaju pogrzebacza. Na pogrzebacz nasunięta jest szmatka, którą kobry co jakiś czas z furią atakują. W dalszej części przedstawienia ten “naukowy fakir” prezentuje na swoim palcu bliznę po starym ukąszeniu kobry. Dowiadujemy się, że za płotem stoi zaparkowany ambulans, gotowy w każdej chwili na odwiezienie ukąszonego człowieka do szpitala. Najbliższy szpital jest w Chennai, 70 km na północ. To tylko dwie godziny drogi, ale z drugiej strony od ukąszenia do śmierci są tylko cztery.

Trzeci Hindus “pokwitowuje” przy kolejnym stoliku odbiór węży od miejscowych. To wieśniacy łapią węże na swoich poletkach i w zaroślach pod palmami kokosowymi i przynoszą je do banku. Ponieważ jest to zajęcie dość ryzykowne, dostają za to niezłe wynagrodzenie. Żeby legalnie poskramiać kobry, trzeba posiadać oficjalną licencję rządową.

Przy baseniku z wazami spędziłam dobrą godzinę. Nie sądzę, żebym kiedykolwiek wzniosła się na wyższy poziom “hipnozy” niż obserwując kobry w tym niezwykłym miejscu. I nawet medytacja według Sri Aurobindo nie pomaga skoncentrować się na niczym tak mocno, jak śledzenie kobr podążających za quasi-pogrzebaczem!

Zaczynam żałować, że nie zwinęliśmy atrapy pistoletu z rekwizytorni naszego filmu akcji. Mam ochotę użyć jej w biurze w Delhi, w którym zleciliśmy wysylkę Radkowego motoru na południe Indii. Mam ochotę przystawić tę atrapę do pleców głównemu sprawcy naszej frustracji. Spowodować, ze zwróci nam całe pieniądze, które wydaliśmy na te nędzną manipulacje naszym ukochanym motorem i najlepiej, żeby zwrocił nam też tydzień naszego zmarnowanego czasu.

Nie pomagają smsowe groźby o przyjacielu z policji, nie pomagają natarczywe telefony naszego znajomego Shrikhanta. Motoru nie ma.

Jeszcze przed wyjazdem do Bangladeszu zaplanowaliśmy przesłanie motoru Radka do Chennai, tak aby czekał na nas po powrocie z Dhaki już gotowy do drogi. Godzinami omawialiśmy naszą wyśnioną eskapadę po plażach Tamil Nadu i backwaters Kerali. Dowiedzieliśmy się, ze można łatwo przesłać motor z Delhi koleją – dalej już nic prostszego, tylko poprosić mojego znajomego z pracy o przechowanie TVSa u rodziny w Chennai do naszego powrotu. Przesłaliśmy DHLem zapasowy klucz i papiery. Zostało tylko nadanie motoru na stacji w Delhi.

I tu – niespodzianka. W dniu wyjazdu do Bangladeszu okazało się, ze indyjskie koleje w ramach walki z terroryzmem zakazały wysyłki motorów z okręgu Delhi, jeśli właściciel nie jedzie tym samym pociągiem! Koleje w Indiach mają osobne ministerstwo i zatrudniają ponad milion osób, wiec wytłumaczyliśmy sobie, ze tłumy hinduskich urzędników muszą podejmować od czasu do czasu jakieś decyzje dla zabicia nudy. Stanęło na tym, ze w ostatniej chwili szukaliśmy przewoźnika, który dowiezie nam motor pod wyznaczony adres cieżarówką w przeciągu dwóch tygodni.

Nasz przyjaciel Shrikant polecił nam małe biuro w Gurgaonie. On sam wcześniej przeprowadzał się do Gurgaonu z Bangalore i przed wyjazdem nadał w Bangalore do przesłania swój samochód. Kiedy jego auto zaginęło w trakcie wysyłki, biuro w Delhi pomogło mu go odzyskać, tropiąc poprzednich kurierów i grożąc komu trzeba. Brzmi to może jak z historia z kiepskiego magazynu detektywistycznego “dla ludu” ale samochód odnalazł się przysypany gruzem i zakurzony w jakiś slumsach w bliżej nieokreślonej dzielnicy, z dodatkowym 1000 km na liczniku… Tak więc Shrikhant uznał, ze jego wybawcy znakomicie nadają się na przewoźników dla naszego motoru.

I tu – kolejna niespodzianka.

Chociaż, zastanawiam się, czy w Hindustanie cokolwiek można nazwać niespodzianką.

W drodze powrotnej z Dhaki do Kalkuty dowiedzieliśmy się od Shrikanta, ze “jest mały problem”. Motor nie czeka na nas w Chennai, bo ciężarówka zgubiła się / spóźniła się / czeka na większy ładunek / ogólnie nie wiadomo co się stało. Zgodnie z nowymi wieściami, motor miał się pojawić najwcześniej w środę. Poczuliśmy się zrobieni mocno w bambuko, bo to oznaczało kompletną zmianę naszych planów, stratę pieniędzy i marnowanie czasu. Nawet nie mogliśmy przelać naszej frustracji na biuro w Gurgaonie – tam nikt nie mówi po angielsku.

W poniedziałek rano odebraliśmy papiery i klucze od zaprzyjaźnionej rodziny w Chennai. Pojechaliśmy do Mamallapuram, zagraliśmy w filmie, nakarmiliśmy aligatory w parku, wyleżeliśmy się na plaży… My na plaży! Zawsze gardzimy tą formą spędzania czasu w podróży, zostawiając ją sobie na emeryturę, ale tym razem zgodziliśmy się, że mogło być gorzej…

W środę dzwoni Shrikhant. Motor będzie chyba w piątek.

Pełni złych przeczuć, umówiliśmy się na dostarczenie motoru do Pondicherry na piątek wieczorem.

Dzisiaj jest niedziela.

Podobno na naszym motorze ktoś jeździ i świetnie się bawi. Nie wiadomo, w jakim mieście. Shrikant od dwóch dni wydzwania co pół godziny do Hindusów z biura negocjując z nimi oddanie motoru. Jego połączenia albo są odrzucane przez ich komórki albo odbierają żony i obie “niezależnie” twierdzą, że mąż właśnie modli się / bierze prysznic / wyszedł / z jakiejkolwiek innej przyczyny nie może rozmawiać. Podobno tamci kontaktowali się z kuzynem posłańca, który kontaktował się z rodziną w mieście X, żeby sprawdzić, czy tam ktoś go nie widział, jeżdżącego na naszym motorze …

My kwitniemy od czterech dni w Pondicherry, w którym nic nie ma oprócz Aśramu i pseudofrancuskiej piekarni. Dostaliśmy pokój przeznaczony dla pielgrzymów. Próbowaliśmy plażować, ale odstraszył nas widok zdechłego psa na przybrzeżnych skałach. Tymczasem w Pondicherry spędzają wakacje całe rzesze uduchowionych Francuzów, którzy przebrani w białe pidżamy medytują i zgłębiają tajemnicę “dynamicznego zastosowania duchowości w życiu poprzez zmianę stanu świadomości, indywidualnie i kolektywnie”. W naszym pielgrzymim hotelu osobne schody służą do wychodzenia i osobne do schodzenia, a każdą ścianę zdobi portet jogina Sri Aurobindo i kobiety zwanej The Mother. Średnio co godzinę ktoś z obsługi schroniska lub na mieście pyta nas, czy przyjechaliśmy uczcić urodziny The Mother (zmarla jakies 40 lat temu) albo cytuje złote myśli Sri Aurobinda.

Podobno motor ma przyjechać dziś o nieustalonej porze.

Siedzimy w pokoju czekając z papierami na posłańca. Ze ściany groźnie spogląda na nas brodaty Sri Aurobindo, jakby chcąc zmusić nas do medytacji. I chyba mu się udaje, bo rozmyślamy o marności rzeczy doczesnych (cholerne hinduskie biuro!) i osiągnięciu nirwany (ciekawe, gdzie w okolicy sprzedają zimne piwo?)…

Staliśmy w kolejce w banku, kiedy nagle szklane drzwi wejściowe rozbiły się z hukiem. Zbił je ochroniarz, rzucony na ziemie przez wbiegających do środka bandytów. Rozległ się strzał, kazano nam rzucić się na ziemie. Zamaskowani, uzbrojeni napastnicy sterroryzowali kasjera i zabrali worek pełen pieniędzy. Rabusie mieli pecha – nie zauważyli mężczyzny w kącie, który ani myślał położyć się na ziemię. Pewnym krokiem, mimo ostrzeżeń bandytów, podszedł do jednego z nich. Zdenerwowany rabuś bał się pociągnąć za cyngiel. A tajemniczy mężczyzna rzekł głośno: You want to shoot me? Shoot me! i znokautował pierwszego złoczyńcę rzucając mu w twarz swoimi okularami. Drugiego obezwładnił zręcznym ciosem. Ciągle przerażeni, podnieśliśmy się z kolan i podbiegliśmy do naszego wybawcy. Jedna z turystek zapytała o jego imię, kasjer pragnął wręczyć mu nagrodę i uscisnąć jego dłoń, ale on bez słowa wyszedł przez drzwi. I zniknął.

- Cięcie! Powtórzyć ujęcie! – nakazał reżyser. Chcę widzieć na waszych twarzach więcej zaangażowania, w końcu uratował wam życie!

Indie kojarzone są z bombajskim Bollywood, ale przecież w tym olbrzymim kraju kilkaset milionów ludzi nie mówi w ogóle w hindi. W Andhra Pradesh językiem lokalnym jest telugu, a tamtejszy przemysł filmowy zyskał nazwę Tollywood. Produkuje głównie kiczowate i przerysowane filmy akcji. Ambitne produkcje nie sprzedają się przecież na zacofanej wsi. W filmie “Przyjaciel”, w którym graliśmy jako statyści, parą bohaterów były megagwiazdy Balekrishna (podstarzały lokalny Bond) oraz Pryianka Mani (długonoga piękność).

Mieszkańcy Indii mają to do siebie, ze posiadają mniej lub większy kompleks europejskości. Znajomość z Europejczykiem przynosi w wielu kręgach splendor, a nawet w filmach reżyserzy z lubością sięgają po białych statystów. Turyści, którzy zaglądną do Bollywood, mogą bez problemu dostać rolę w filmie: klienta w banku, turysty na plaży, imprezowicza na dyskotece albo po prostu przechodnia na ulicy. Nawet trochę żałowaliśmy, ze nie udało nam się zahaczyć o okolice Mumbaju w tym celu, kiedy więc w Tamil Nadu w Mamalapuram zagadnął nas nieznajomy, czy nie zechcielibyśmy zarobić 600 rupii (12 USD) i dodał serwujemy trzy posiłki gratis – bez chwili wahania się zdecydowaliśmy.

Na planie filmowym poznaliśmy wielu ciekawych ludzi. Sporo turystów, ale sporo i stałych bywalców użyczających swoich twarzy za 1200 rupii dziennie. Głównie Rosjan, ale był i budowlaniec z Anglii, który każdą zimę spędza w Indiach, a kiedyś grał nawet głównego szwarccharaktera w filmie kręconym na Andamanach.

W naszym filmie bank został wybudowany w opuszczonym hangarze niedaleko lotniska w Chennai. Bardzo smutne, brudne miejsce, do którego lepiej nie zaglądać po zmroku. Organizacja na planie nie lepsza – kilkadziesiąt osób wykonujących swoje zadania po hindusku: niedbale i nieefektywnie. Nasza “gra aktorska” również nie była przekonywująca, ale reżyser nie był wybredny i zadowolił się tą prowizorką. Może dlatego, że główni bohaterowie również odstawiali chałę. Balekrishna zagadnął z polotem jedną z dziewczyn: O, jesteś z Niemiec? Ja byłem w Niemczech! W Monachium! Niemcy to ten Hitler? I obozy koncentracyjne?

W każdym razie zagraliśmy w filmie. W kinie akcji klasy C. W Telugu. Ramię w ramię z największymi gwiazdami Andhra Pradesh. I z niczego sobie długonogą pięknością. Do tego zapłacilili nam. I jeszcze te trzy posiłki gratis. Bawiliśmy się wyśmienicie!

Marzysz skrycie o zrobieniu kariery? Byciu rozpoznawanym na ulicy? Chciałbyś rozdawać autografy na lewo i na prawo? Czuć, jak ludzie z fascynacją śledzą każdy Twój ruch ręki i nogi? W takim razie zapraszamy do Bangladeszu.

Obcokrajowiec w Bangladeszu czuje się jak gwiazda filmowa. Idąc ulica spowoduje, ze wszyscy obrócą głowy w jego kierunku. Jeśli się zatrzyma, zgromadzi wokół siebie kilkanaście osób, stojących wokół i bezczelnie się gapiących. Jeśli nie daj Boże wyjmie kartki papieru z dziwnie wyglądającym alfabetem (ksero przewodnika), gwarantuję, ze stuosobowy tłum pojawi się znikąd w ciągu minuty. Jeśli obcokrajowiec poczuje się zirytowany tą ciągłą natarczywą kontrolą – przecież każdy Europejczyk musi odebrać ją jako zamach na wolność jednostki! – i szukając ucieczki schroni się w pobliskiej knajpie, tłum i tak podąży za nim, a dwadzieścia osób stojąc w szczelnym kręgu będzie z ciekawością przypatrywać się jak obcokrajowiec je. Przeżuwa ryż. Popija wodą. Takie to niewiarygodne czynności przyciągają uwagę tłumu w Bangladeszu.

Osoby, które mnie bliżej znają, wiedzą, że raczej unikam podróżowania w luksusie. Trochę się krzywiłem, jak w Dhace dostaliśmy ostatnie bilety na prom do Pirojpuru tylko w pierwszej klasie. Klimatyzowana i czysta kajuta za dziesięć dolarów od osoby? Po sześciu miesiącach w Indiach? Zbytek luksusu! Kiedy jednak nawet na promie dopadli nas kolejni ciekawscy – współpasażerowie – wypytujący nas o kraj, wykształcenie, wiek, ilość posiadanych dzieci, przyczynę nieposiadania dzieci, rodziców, port docelowy, różnice miedzy Bangladeszem a Polską, opinię o Bangladeszu, opinię o Dacce, przyczynę przyjazdu, a nawet łamanym angielskim próbujących nas nawrócić na islam (Understand. Why this river, this land? Allah! Why woman different than men? Allah! Believe!), uciekaliśmy. Z pokładu do pierwszej klasy. Do kajuty. Za drzwi. Zamknąć zasuwkę. Bezpieczni? I nareszcie cisza.

Stolica Bangladeszu, Dhaka, to najbardziej nieprzyjazne miasto do życia w tej części Azji. Mieszka tam zaledwie 15 milionów ludzi (biorąc pod uwagę, że w kraju o powierzchni dwa razy mniejszej niż Polska jest ich 160 milionów), ale poziom hałasu i zanieczyszczenia osiąga niebotyczne poziomy. Woda w kranach nie nadaje się nawet do płukania gardła, a w największej rzece – to prawdziwe ścieki. W powietrzu unosi się pyl, zmuszając przechodniów do ciągłego spluwania piachem. Każda osoba co kilkanaście minut, piętnaście milionów w mieście, Dhaka to najbardziej zapluta stolica Azji. Siatka ulic to jeden wielki korek złożony z ryksz rowerowych (liczbę ocenia się na 600.000), dwubiegowych motoryksz i smrodliwych autobusów jeszcze z epoki brytyjskiej. Ruch ryksz gaśnie tylko w nocy, ale wtedy plagą jest działalność lokalnych gangów. Wertując anglojęzyczny dziennik Daily Star prawie codziennie można się natknąć na wzmianki o napadach na kierowców autoryksz, gwałty, morderstwa.

Na szczęście Bangladesz to nie tylko Dhaka. Aby zobaczyć bardziej przyjazne oblicze kraju, wystarczy wsiąść na jeden z setek promów odpływających z Sandarghatu we wszystkich kierunkach świata. Bangladesz to przede wszystkim rzeki. Przeładowane do granic wytrzymałości promy (zero szalup ratunkowych), korzystają z szerokich szlaków wodnych – gęstej sieci rzek i kanałów, pozwalając na poruszanie się nawet miedzy najbardziej oddalonymi wyspami. Dla dużej ilości przystani to jedyne połączenie ze światem. Jeśli do miasta dochodzi droga, to w najlepszym razie podróż autobusem zajmuje dwa razy więcej czasu niż promem. Bo mosty są nieliczne, a na przeszkodzie stoją liczne przeprawy przez rzekę. A jakże, promem.

Przystanie bengalskie to więc lokalny przystanek autobusowy. Dziesiątki ludzi przesiadają się z promów dalekobieżnych na mniejsze, lokalne “tramwaje wodne”, aby za kilkadziesiąt kilometrów znów wysiąść w odludnym miejscu i złapać kolejny prom, i tak powoli kombinując dotrzeć do portu docelowego.

Dla nas portem docelowym była Mongla – drugi co do wielkości port w kraju, daleko w głębi delty. Miasto o dość bujnym życiu nocnym, pełne emerytowanych marynarzy, dokerów, rybaków, garażowych firm shipchandlerskich. Na bazarze można podobno dostać alkohol z przemytu, choć nam nie udało się kupić nawet piwa (podobno skończyły się zapasy). Z Mongli planowaliśmy zobaczyć Sundarbany, największy na świecie las namorzynowy. Ale o tym – i innych absurdach – kiedy indziej.

Poprzedni wpis miał być ostatnim ze Sri Lanki, ale los spłatał mi niezłego figla w postaci darmowego dostępu do internetu na lotnisku, już za bramkami (!) do wejścia do samolotu. Dzięki niestandardowym procedurom bezpieczeństwa stosowanym na lotnisku muszę spędzić prawie godzinę w poczekalni… do rękawa. Gdzie na rynku oferowane są dwa dobra: woda z automatu i internet. Ponieważ po spożyciu litra wody w dziesięciu kubeczkach (rano nie kupowałem, bo nie miałem już pieniędzy) użyteczność tego pierwszego dobra znacząco zmalała, przerzuciłem się na internet. Do rzeczy jednak.

Podczas wizyty na wschodzie kraju byłem święcie przekonany, ze ilość kontroli wojskowych na drogach jest grubo przesadzona. Przykładowo, na 80-km odcinku drogi Pottuvil – Ampara pojazdy są kontrolowane na 18 blokadach. Na każdej wszyscy pasażerowie muszą wysiąść, okazać dowód osobisty, a bagaże jak i pojazd są skrupulatnie przetrząsane. W efekcie podróżowanie wydłuża się w nieskończoność, a kilometry pokonuje się w ślimaczym tempie.

Wczoraj zawitałem na kilka godzin do Colombo. Panuje powszechna opinia, ze w Colombo nie ma nic ciekawego do zwiedzania, ale stolica pozostaje stolicą, i byłem zdeterminowany, żeby poświęcić jej centrum chociaż dwie godziny w oczekiwaniu na pociąg do Negombo. Przyjemnie się też rozczarowałem. Ulice Colombo Fort (kiedyś fort, dzisiaj już tylko nazwa) pełne są budynków o wyglądzie, albo i pochodzeniu kolonialnym, a bardziej nowoczesne bryły nawiązują swoją architekturą do przeszłości. W pobliżu pałacu prezydenckiego ciekawie prezentują się budynki World Trade Center (dwa wieżowce) i hotelu Hilton. W efekcie spacer po uliczkach centrum miasta jest przyjemny. Szkoda, że nie udało mi się zrobić praktycznie żadnych zdjęć.

Jak wiadomo, na północy dogorywa wojna domowa, a Lankijczycy obawiają się zamachów terrorystycznych ze strony Tamilskich Tygrysów. Centrum Colombo przypomina w efekcie oblężoną twierdzę. Na każdym rogu znaleźć można barykady wojskowe, bunkry z worków piasku, uzbrojonych po zęby komandosów. Nie są to mili i uśmiechnięci wojskowi jak na wsi na wschodzie, wręcz odwrotnie – bardzo serio podchodzą do swoich zadań. Część ulic jest zupełnie wyłączona z ruchu samochodowego, jak i pieszego. Podczas półtoragodzinnej pięciokilometrowej przechadzki byłem macany sześć razy, pokazywałem zawartość plecaka dziesięć razy, i kilka razy zostałem zawrócony na blokadach. Nie pomagały nawet tłumaczenia, ze chcę obejrzeć jeden z niewielu kolombijskich zabytków znajdujący się tuż za rogiem.

Kontrolowane są też autobusy, pojazdy, bomb szuka się pod podwoziem, natknąłem się też na patrol z psem policyjnym szukającym albo narkotyków, albo materiałów wybuchowych. Cóż jednak z takiego poziomu bezpieczeństwa panującego w Colombo Fort, skoro po drugiej stronie rzeki na gęsto zaludnionych bazarach Pettah nie ma ani jednego wojskowego? Czyżby administracja tak obawiała się zamachów na żołnierzy na tych wąskich uliczkach? A może chroni tylko siebie, a zwykłych mieszkańców już nie?

Dzisiaj rano dojechałem na lotnisko godzinę później niż zakładałem. Z pobliskiego dworca autobusowego można dostać się do terminalu wyłącznie samochodem albo autobusem (piesi nie byli, przynajmniej dzisiaj, przepuszczani). Odcinek 1000 m możnaby pokonać w dziesięć minut, ale każdy pojazd jest zatrzymywany i kontrolowany. Wpierw policjant ogląda dokumenty każdej osoby. Następnie pasażerowie oprócz turystów (w tym wypadku tylko mnie) wysiadają i po raz drugi okazują dokumenty i zawartość toreb. W międzyczasie do akcji wkraczają dwie kontrole – pierwsza sprawdza pojazd w środku, druga od zewnątrz.

I tak, po dwudziestu minutach i przejechaniu jednego kilometra, szczęśliwie można wysiąść przed terminalem lotniska, tylko po to, żeby przejść przez kolejne kontrole bezpieczeństwa. Z których ostatnia, kontrola bagażu podręcznego, odbywa się nie po check-inie, ale dopiero przy wejściu do strefy buforowej za bramkami, gdzie teraz przebywam!

Zapowiadają mój lot. Muszę biec. Już za kilka dni – wpisy z Bangladeszu.

PS. Po napisaniu tego wpisu na 20-metrowym odcinku strefa buforowa – samolot kontrolowany byłem jeszcze dwa razy (bagaż podręczny po raz trzeci i paszport po raz enty).

Krajobraz przypominał afrykańską sawannę. Jechaliśmy z Leonem po dziurawej do bólu drodze, mijając pawie, bawoły, a nawet krokodyle. Za wioską Panama resztki asfaltu zastąpił szuter. Silnik naszego wypożyczonego motoru, starej i rozwalającej się Hero Hondy, wył niemiłosiernie. Pozdrawialiśmy po drodze każdą napotkaną osobę, machając przyjaźnie do dziesiątków posterunków wojskowych. W ten sposób dając znać już z daleka, ze jesteśmy obcokrajowcami, oszczędzaliśmy sobie czasochłonnych kontroli.

Jechaliśmy do ruin Kudimbigali, położonych w dżungli na południe od Arugam Bay. Kilka kilometrów dalej polna droga zupełnie się kończy na skraju parku narodowego – bardzo rzadko odwiedzanego przez kogokolwiek – Yala East. Szukając odpowiedniego zjazdu z szutru w dżunglę, zatrzymaliśmy się pod bramą ufortyfikowanej bazy wojskowej. Żołnierz na posterunku mówił tylko po lankijsku i był wyraźnie zafrapowany naszą obecnością, więc na migi pokazał nam, ze zaraz przyprowadzi swojego zwierzchnika.

Jakież było nasze zdumienie, kiedy okazało się, ze jesteśmy kilkanaście kilometrów w głębi strefy zakazanej, w której poruszanie się jest możliwe tylko i wyłącznie za uzyskaniem zgody wojskowych w regionalnej bazie w Pottuvil. Żołnierze kategorycznie zabronili nam jechać dalej, twierdząc, ze w ruinach przebywają niedobitki oddziałów LTTE. Wytłumaczyli też, ze podobno dwa tygodnie wcześniej na szutrowej drodze w okolicach Okandy (kilka kilometrów dalej) wybuchła mina pod ciezarówką. Patrzyliśmy z Leonem niepewnie na siebie, starając się wyłapać ile w tych opowieściach jest prawdy, a ile bajdurzenia. Historia wydawała się wielce nieprawdopodobna, bo pracownicy NGO wręcz polecali wycieczkę do Kudumbigali, a są przecież obeznani z sytuacją w regionie. Żołnierze jednak twardo twierdzili, że na nasz przejazd potrzebują pisemnej zgody z pieczęcią, a komunikacja radiowa z przełożonym w centrali za potwierdzenie im nie wystarczy.

Chcąc nie chcąc, w obliczu miłych i uzbrojonych po zęby wojaków, musieliśmy jednak zawrócić do Panamy i Arugam Bay. Wieczorem racząc się homarem z frytkami i surówką (8 USD; ostatni raz w życiu jadłem homara, bo jako “najsmaczniejsze owoce morza” jest mocno przereklamowany), podpytaliśmy trochę miejscowych o tsunami.

Dwudziestego szóstego grudnia 2004 r. nad ranem w wiosce nie było zbyt dużo turystów. Większość obecnych, chrześcijan ze Sri Lanki, odsypiała nocną balangę; inni dopiero co wstali. Poczułem dziwny zapach. Nie morza, tylko taki pełen chemii. Jakby siarki – opowiadał nam cejloński pracownik NGO. Cała wioska była pełna tego zapachu. Potem woda na gwałtownie cofnęła się od brzegu kilkaset metrów, jakby ocean ją wessał do środka. Większość oglądających stała przyglądajac się w zdumieniu, inni już na ten widok zaczęli uciekać. Potem zobaczyliśmy pierwszą falę. Wydawała się duża, wtedy już wszyscy zaczęli uciekać. Potem przyszła następna, największa, ogromna. Wysoka na sto stóp (35 metrów). W zasadzie niewiele pamiętam, oprócz tego, ze trzymałem się kurczowo jakiegoś drzewa. Potem była jeszcze trzecia fala, już słabsza. W pięć minut było po wszystkim. Fala zmyła budynki położone mniej niż 200 metrów od plaży, poważnie niszcząc te położone 300 m od morza.

W Arugam Bay tamtego dnia sporo ludzi obudziło się dopiero wtedy, kiedy tsunami zabierało w głąb oceanu ich pokoje, domki, mieszkania. Na kilkunastu kilometrach wybrzeża, w kilku wioskach regionu, zginęło 900 osób. Przeżyli głównie ci, którzy szukali ratunku na drzewach – natura wytrzymała tsunami, oraz ci, którzy mieli szczęście przebywać na bokach zatoki – bo najsilniejsza i największa fala uderzyła centralnie.

W pachnącym atmosferą kolonialną (i rybami) Galle na południu, gdzie właśnie przebywam, stare miasto przed zagładą ochroniły wysokie i grube mury fortu wybudowanego przez Holendrów. Potężna siedemnastowieczna konstrukcja wytrzymała napór wody, która prawie w ogóle nie uszkodziła zabytkowych domów, kościołów i meczetów. Mimo to tsunami zostawiło głębokie piętno – wszystkie kurorty w okolicy zostały zmasakrowane. Wielu ludzi, z którymi rozmawiałem przez ostatnie dni, straciło w katastrofie całe rodziny. W Arugam Bay wlaściciel Tsunami Hotel – nazwa nadana długo przed tragicznymi wydarzeniami – twierdził, ze zmarło szesnaście najbliższych mu osób.

To był już na pewno ostatni wpis z tropikalnego raju, Cejlonu. Niniejszym zapraszam na jesienny pokaz slajdów!

W Delhi i Gurgaonie rozliczne biura turystyczne oferują obwożenie turystów Toyotami z prywatnym kierowcą i prywatnymi przewodnikami. Ale oczywiście, Indie nie byłyby Indiami, gdyby każdy z kierowców i przewodników nie próbował dorobić sobie na boku. I tak, podróżując z moją siostrą, zostałyśmy zasypane dziwacznymi wizytówkami i zawiezione do wszystkich możliwych sklepów, od których kierowcy dostają prowizję za dostarczenie klientów. Prowizja waha się od 5 do 20%. Przy okazji obserwowałyśmy zabawne wyścigi między kierowcami i przewodnikami, bo każdy miał swoje własne umowy ze sklepami i instruował nas, dlaczego akurat ten sklep jest absolutnie najlepszy. Oczywiście za każdym razem nie mogłyśmy pisnąć o tym słowa szefowi całej imprezy, bo kierowca – biznesmen straciłby pracę.

Kierowcy to fantastyczni psychologowie. Najpierw wypróbowują granice, np. mówią: dowiezienie was na pociąg będzie dodatkowo kosztować 5 tysięcy euro. Kiedy odpowiadam You are crazy! i z niezmąconym spokojem wracam do gapienia się przez okno, urabianie nas, kasiastych turystów z zachodu, przybiera inny obrót. Dowiadujemy się, że kierowca musi zebrać 40 tysięcy rupii na ślub brata, że edukacja w tym kraju taka droga, a on a dwójkę dzieci, że zawsze tak tęskni za żoną kiedy jest w trasie… Wszystko w nadzieji na wysoki napiwek. Może i uwierzyłybyśmy w te historyjki, gdyby nie opakowanie Viagry, które przypadkowo znalazłyśmy pod fotelem samochodu…

Tak więc: radzę wszystkim udającym się na zorganizowane przez biura podóży wakacje w Indiach, żeby zastosować parę wybiegów umożliwiających bezstresowe podróżowanie:

1) Korzystając z wszelkich riksz, taksówek czy wynajętych samochodów, nie dać się zawozić do wszystkich możliwych sklepów z showroom’ami. Można się dowiedzieć, gdzie są te jedyne w swoim rodzaju, niepowtarzalne sklepy z rękodziełem wykonanym przez biedne kobiety z wioski, a następnie udać się tam SAMEMU po pozbyciu się kierowcy.

2) Targować się wszędzie i o wszystko. Zaczynać od kwoty, która brzmi absurdalnie i najlepiej od razu dodać, że w Polsce nie ma euro, tylko polski złoty.

3) Można słuchać, co kierowcy etc. mają do powiedzenia o swoim życiu itd., bo na pewno można z tego wyłuskać intrygujące historie. Ale należy pamiętać, że opowiadają to w konkretnym celu. Wzruszyć i dostać kasę. I należy pamiętać, że przeciętni Hindusi na ogół nie opowiadają obcym prywatnych szczegółów ze swojego życia.

4) Uważać na autentyczność kupowanych szali jedwabnych, antyków, srebrnych bransoletek. Wiele z biżuterii jest „zrobiona” na starą, a szaliki są często mieszanką jedwabiu 20% i plastiku 80%. Podobno można to przetestować na frędzlach szalika za pomocą zapalniczki, bo palący się jedwab ma zapach skóry, a plastik – zwykłego worka nylonowego. Ale znając indyjską pomysłowość, pewnie frędzle są robione z jedwabiu, a reszta z plastiku…

To tyle. Na pewno nowe spostrzeżenia pojawią się po powrocie z południowych Indii.

Za niedługo rozstaję się z Gurgaonem i okolicą, więc na zakończenie opowiem o kilku rzeczach, które zawsze mnie tu zaskakiwały. Chcę o nich napisać, zanim już zupełnie o nich zapomnę – a to przytrafia się po jakimś czasie każdemu „expatowi”.

Czeski hit na indyjskim Manhattanie
Po pierwsze, ukochane przez Gurgaon buty Bata. Oczywiście nikt nie zdaje sobie sprawy, że Bata nie jest indyjską marką. Sklep Baty obowiązkowo musi znajdować się w każdym z niezliczonych gurgaońskich centrów handlowych, prezentując połyskliwe sandały w kolorze srebrno-złotym i czarne mokasyny. Największy sklep Baty ma kilka pięter i znajduje się dokładnie na wprost bramy głównej MDI. Co ciekawe, Bata Tower, nazywana przez miejscowych „Baća Czołk”, to jeden z najlepiej rozpoznawalnych punktów orientacyjnych w całym mieście. Każde dziecko potrafi wskazać drogę do Baća Czołk, podczas gdy o MDI na ogół nikt nie słyszał (!).

Windsor, Regency i Beverly Park
Gurgaończycy kochają dumnie brzmiące nazwy. Dlatego prawie każde strzeżone osiedle w tym mieście nawiązuje nazwą czy to do posiadłości królowej angielskiej, czy najdroższych lokalizacji w krajach common wealth’u. Na każdym z takich osiedli ciężko znaleźć zaparkowane samochody marki Tata, za to z łatwością odszuka się Hondę metalic. Co ciekawe, któregoś dnia przy takiej Hondzie widzieliśmy kobiety odprawiające modlitwy ze świeczkami i kadzidłami. Mieszkańcy osiedli to tzw. „executive class”, chociaż w zasadzie jedyni sąsiedzi, jakich widuję na codzień, to matki z dziećmi, teściowe, niańki i pokojówki. Mężczyźni to albo CEOs w lokalnych firmach, a więc na ogół w pracy – albo ich emerytowani ojcowie. Kobiety na ogół koncentrują się na dzieciach, przygotowaniu lunch boxes dla męża do pracy i przeglądaniu katalogów z biżuterią. Przy wejściu do windy w moim bloku wisi duży ekran LCD, na którym wyświetlają się reklamy naszyjników z drogimi kamieniami na przemian z horoskopem. Codziennie rano, kiedy czekam na moją firmową taksówkę (w Gurgaonie nie ma transportu publicznego), widzę mamy odprowadzające pulchne dzieci do żółtego szkolnego autobusu, który następnie zabiera pociechy do prywatnych szkół Lancer International albo St. Angel’s. Wszystkie dzieci noszą granatowe marynarki i spodnie / spódniczki w szkocką kratę. Obrazku dopełniają umundurowani, chudzi strażnicy w ilościach hurtowych, którzy mają sprawiać wrażenie, że osiedle jest bezpieczne. Codziennie o świcie przechodzą musztrę, zanim staną na swoich posterunkach na kolejne 15 godzin. Może unoszący się w powietrzu duch kolonializmu źle na mnie działa, ale lubię to „Good Morning, Meem” przy bramie, które wita mnie każdego dnia w drodze do taksówki…

Coś dla szefa i synowej (jeśli zasłużyła)
Niedawno pierwszy raz odwiedziłam w centrum handlowym „upominkowy” sklep z kartkami i duperelami w zachodnim stylu. Może i sam styl kartek jest zachodni, ale ich gotowa treść wewnątrz niekoniecznie. Okazuje się, że i w tej dziedzinie należy wziąć poprawkę na indyjskie układy małżeńsko – rodzinne i zawodowe. Pół ściany w sklepie zajmowały gotowe kartki dla: najlepszej teściowej, ukochanego szwagra, najdroższej bratowej, synowej i najdoskonalszego szefa na świecie. Niektóre z kartek odzwierciedlają relacje posłusznej synowej mieszkającej całe życie z teściami, inne posłusznego pracownika wychwalajgo szefa, jeszcze inne męża i żonę w „pełnym godności”, zaaranżowanym związku. A oto niektóre tylko, niestety, próbki, które udało mi się odszukać na internecie :

Mąż na urodziny do żony:
We may not be crazily making each other aware of our feelings, but the love we share, is beyond day to day expressing. It’s an innate feeling that our hearts have taken for granted, forever. I am so much in love with you, Dear Wife. Happy Birthday!

Siostra na urodziny do brata:
Dear Brother. It’s you birthday. Lets relive all our together times- giving each other tough times and getting each other out too. Giving each other pleasant and not so pleasant surprises.

Brat na urodziny do siostry:
Sister, not only do you take interest in each family matter, but you always make sure that happiness is a part of everything. And this wish is for you to know that we feel so glad that you are a special part of our family. With love from Your Brother.

Okazuje się, że oprócz posyłania szefowi kartki na urodziny, można mu także wysłać kartkę z okazji Boss Day! A tu parę słów na ten temat właśnie.
Przy okazji znalazłam na australijskim eBay’u ekologiczne kartki wyprodukowane na Sri Lance z nawozu słonia!

18 / 36
Na koniec, nie da się nie wspomnieć o horoskopach. Otóż małżeństwo nie może dojść do skutku, jeśli gwiazdy zadecydują inaczej. Oznacza to, że w specjalnie do tego celu ułożonym horoskopie para musi osiągnąć co najmniej połowę punktów na skali kompatybilności. Na jednej z najpopularniejszych match-making stron intenetowych , za jedyne USD 12 można zamówić specjalny Horoscope Matching Report. To tutaj można się dowiedzieć, jaka jest intelektualna i cielesna kompatybilność „kandydatów ślubnych”, czy będą mieli zdrowe potomstwo i czy ich wzajemne położenie planet sprzyja stabilności finansowej. Wystarczy podać imiona i nazwiska oraz miejsce, datę i godzinę urodzin. Jeśli ktoś chce poznać całą prawdę o przyszłości, może też skorzystać z darmowej wersji horoskopu na tej samej stronie internetowej, ale bez Specjalnego Raportu, za to ze specjalnym podsumowaniem. Korzystny horoskop jest warunkiem koniecznym, żeby rodzice wyrazili zgodę na ślub dzieci. Aczkolwiek dowiedziałam się od znajomej, która właśnie usiłuje wyjść za mąż za kolegę ze studiów, że istnieje wiele sposobów na oszukanie rodziców, jeżeli horoskop pokazuje mniej niż 18 punktów kompatybilności na 36. Najprostszy, to przekupić match-makera, żeby sam przedstawił rodzicom o wiele wyższą liczbę niż 18. Równie prosty, ale przystosowany do współczesnych horoskopów online sposób, to kombinować z danymi, które się podaje – można dodać drugie imię, przekształcić pierwsze imię w zdrobnienie, zamiast Mumbaju jako miejsce urodzin wpisać Bombay etc. I tak metodą prób i błędów można zbliżyć się do wymarzonego 36.

Indie są pełne Europejczyków i Amerykanów, którzy przyjeżdżają po duchowe oświecenie. Spotykamy ich wszędzie – pod Himalajami, w Rajasthanie, na backpackerskim Paharganj w Delhi. Czasami widujemy ich w niesłychanie skołtunionych włosach i bardziej indyjskich ubraniach niż Hindusów, ale zawsze w najbardziej turystycznych i komercyjnych miejscach polecanych przez Lonely Planet. To im chciałabym zadedykować tę historię.

„Obrazek wprowadzający”:
Dwudziesto- & trzystoparoletni włóczykije z torbami ze sztruksu w stylu hippie. Wir tanich hotelików i bazarów z bawełnianymi koszulami z nadrukowanym Lordem Krishną. Ogłoszenia o lekcjach jogi i masażach ajurwedycznych. Wszystko po to, żeby skontaktować się ze swoim duchem.
W grę wchodzi też:
 podpatrywanie Sadhu, żeby poznać tajemnicę nirwany
(tzn. wysuszeni starcy, którzy całe życie spędzili żebrząc półnago na ulicach nauczyli się w mistrzowski sposób wykorzystywać swoją szansę od losu)
 klaskanie i bujanie się w świątyniach hindu, kiedy lokalni Hindusi bębnią i zawodzą przed posągami Ganeshy (bóg-słoń) etc.
 „magical mushrooms”, Bang-Lassi (koktail – jogurt z liściami marihuany) i inne miejscowe wynalazki.

My w tych warunkach nigdy nie wznieśliśmy się na „wyżyny duchowe”. Procesje Europejczyków z dredami, brodami a la ZZ Top i w gumowych klapkach stały się dla nas częścią indyjskiego krajobrazu tak samo jak rikszarze w pomarańczowych koszulach od „Armaniego”.

Dlatego gdy w Boże Narodzenie dotarliśmy do Leh, atmosfera pogodnego spokoju starych klasztorów buddyjskich zrobiła na nas ogromne wrażenie. Pomyślałam ze zdumieniem, że to – pomimo wszystko- może być prawdą – że to jest właśnie to miejsce, gdzie można odnaleźć siebie, a ludzie żyją prostolinijnie i szczerze. W przeciwieństwie do Indii, które poznaliśmy w naszych poprzednich podróżach, tu pierwszy raz znaleźliśmy się w miejscu zupełnie pozbawionym wrzawy i tandety.

Wszystko zdawało się potwierdzać duchową wyższość Ladakhu nad resztą.

Uśmiechy mijanych przechodniów w Leh, mnisi mieszkający w zimnych ścianach klasztorów, codzienne towary zapełniające małe sklepiki, a nie turystyczne gadżety „Made in China”; wreszcie niezwykle przyjazne nastawienie naszych ladackich gospodarzy…

I tu zaczyna się historia, którą chcę opowiedzieć.

Zatrzymaliśmy się w małym pensjonacie, jednym z nielicznych otwartych o tej porze roku. To jedno z tych miejsc, gdzie schody składają się z powykrzywianej poręczy i drewnianych stopni o różnej wysokości, a w łazience stoją wiadra z zamarzniętą wodą. Nasi gospodarze Mahrin i Samir z dwójką małych dzieci zajmowali pokój naprzeciwko naszego.
Było nam bardzo miło, kiedy w Wigilię wieczorem zaprosili nas na wspólną wycieczkę do klasztorów następnego dnia. Mahrin, bardzo drobna i o delikatnych rysach, sprawiła że czuliśmy się czymś więcej niż tylko gośćmi w pensjonacie. Samir, jej mąż, był raczej milczący, wydawało nam się że należy właśnie do tych osób, które mówią niewiele, za to są ostoją spokoju. Dzień z naszymi gospodarzami był udany, dlatego wieczorem zaprosiliśmy całą rodzinę do tybetańskiej restauracji (chyba jednej z dwóch otwartych w Leh w grudniu – było dość zimno, jedliśmy nie zdejmując kurtek i czapek).
Rodzina naszych gospodarzy dopełniała obrazek prostolinijnego, niewinnego Ladakhu, miejsca dla prawdziwych poszukiwaczy duchowej odnowy.

W ostatni wieczór przed naszym wyjazdem Mahrin zaprosiła mnie do ich małego pokoiku. Chociaż wychowała się na wsi pod Leh, mówiła świetnie po angielsku. Była bardzo ciekawa, jak się żyje w Polsce, dlatego zaczęłyśmy opowiadać sobie nawzajem o naszym życiu.

Mahrin powiedziała z dumą, że historia jej małżeństwa z Samirem jest dość słynna w okolicy. Poznali się jeszcze mając kilkanaście lat i od razu było wiadomo, że będą razem. Ale też że będą z tego kłopoty. Mahrin jest buddystką, a Samir – muzułmaninem. Leh jest mieszanką buddystów, muzułmanów i hindu, którzy mieszkają obok siebie i posyłają dzieci do tej samej szkoły. Ale to jeszcze nie znaczy, że mieszane małżeństwa mają prawo się wydarzyć.
Kiedy Mahrin powiedziała rodzicom, że chce wyjść za mąż za Samira, w domu wybuchła awantura. Nikt nie chciał zaakceptować małżeństwa z muzułmaninem, ale Mahrin postawiła na swoim. Wzięli ślub.
Chociaż rodzice nie odzywali się do niej przez dwa lata, z czasem wzajemne relacje się poprawiły. Teraz wolno jej odwiedzać rodzinny dom. Oczywiście tylko z dziećmi i nie za często. Bez Samira.
Brata spotyka czasem, na bazarze, robiąc zakupy. Nie odezwał się do niej przez ostatnie siedem lat.W mieście, w którym wszyscy się znają, ona i Samir wywołali sensację i byli wytykani palcami.

Słuchając Mahrin odkryłam, że za jej spokojnym uśmiechem kryje się mnóstwo determinacji.

Powiedziałam jej, że dla mnie jej dom jest pełen ciepła. Dzieci są szczęśliwe i beztroskie. No i w końcu ma Samira, czyli swoją ucieczkę. To musi wynagradzać jej wszystko.

Mahrin popatrzyła na mnie i powiedziała „NO!”.

Podeszła do szafy i zaczęła wygrzebywać z torby w zakamarkach szafy jakieś papiery. Wyciąnęła całą stertę wymiętych kartek, które wyglądały na czytane codziennie od długiego czasu. Położyła ten cały stos przede mną i kazała mi czytać.

To były emaile napisane prze Samira do jakiejś kobiety z zagranicy. Po angielsku, językiem jak z amerykańskich teledysków. Luv ya baby, missing you, can’t wait 2 c ya. Coś o spotkaniu w Delhi. Honey, did you tell your daddy about us?

Co to jest??

Ladakh w lecie jest pełen turystów. Część z nich stanowią singielki. Samir i jego brat prowadzą razem biuro turystyczne – równa się – świetny pretekst do znikania z domu na całe tygodnie. Przyjechali Amerykanie i kazali się obwozić po Nepalu przez miesiąc. Muszę pojechać na kilka tygodni z klientami do Delhi. Dzisiaj w nocy zabieram ludzi do obozu po drugiej stronie przełęczy.

Samir nigdy nie mówił Mahrin, z kim będzie po tej drugiej stronie przełęczy. Mahrin powiedziała mi, że na początku się tym nie interesowała. Ale czasem pojawił się niepokój. Któregoś dnia, kiedy była w 5. miesiącu ciąży z drugim dzieckiem, ktoś z Leh powiedział jej o kolejnej dziewczynie z zagranicy, którą jej mąż oprowadza po świątyniach buddyjskich, zapewniając jej duchowe oświecenie.

To było tuż przed tym, kiedy zadzwoniła ta od emaili. Chciała rozmawiać z Samirem, Mahrin odebrała. Tamta dziewczyna nie wiedziała, że jej Baby ma żonę w ciąży i małe dziecko. Obiecała Mahrin, że przyśle jej całą korespondencję, którą wynieniła z jej mężem.

Tak więc siedziałam z Mahrin na dywanie w tym małym pokoju, przeglądając stosy kartek. Dzieci się obudziły i właśnie zaczynały oglądać Cartoon Network, więc mogłyśmy rozmawiać dalej. Dowiedziałam się, że Mahrin zagroziła Samirowi rozwodem. W Indiach nikt się nie rozwodzi, może parę zwesternizowanych osób w Gurgaonie, które i tak spędziły 5 lat w Nowym Jorku, ale w Ladakhu – rozwód to jeszcze większy wstyd niż ślub z muzułmaninem! No i co to za groźba, jeżeli kobieta prowadzi guesthouse należący do rodziny męża, ma dwójkę małych dzieci, a własna rodzina już dawno przestała się nią interesować!

Zapytałam Mahrin, dlaczego ciągle trzyma te papiery w torbie w szafie i co powiedział Samir, kiedy je zobaczył. Okazało się, że Samir nigdy się nie dowiedział o listach. Tamta kobieta dzwoniła do niego wiele razy później, ale podobno on nie chiał z nią rozmawiać, więc wymienił kartę SIM w telefonie. Mahrin powiedziała mi, że czeka na dzień, kiedy jej dzieci będą na tyle dorosłe, żeby przeczytać listy. Szczególnie jej syn, żeby nie stał się taki sam jak ojciec.

To jeszcze nie koniec historii. Mahrin wyjęłą z szuflady starsze albumy ze zdjęciami, bo chciała pokazać mi swoje zdjęcia z czasów szkolnych z rodzicami. Na wycieczce w Bangalore, z siostrą w ogrodzie… Na tych zdjęciach była wesołą, pulchną dziewczyną z czarnymi warkoczami. Ja poznałam Mahrin jako chudą, zmęczoną kobietę.

Szukając zdjęć z domu Mahrin, natknęłyśmy się na inne zdjęcia. Brat Samira. Obecnie mieszkający w Kalifornii. W Kalifornii? Okazauje się, że ożenił się z Amerykanką, którą oprowadzał po Ladakhu w czasie jej wakacji. Mieszka w USA już 2 lata, jak powiedziała Mahrin – i ciekawe, kiedy się to skończy. Mahrin próbowała znaleźć zjęcie brata z żoną Amerykanką, ale zamiast tego znalazła:
- zdjęcie z Koreanką i jej rodzicami (ex-girlfriend, you see)
- zdjęcie z Japonką (ex-girlfriend, you see).

Na zakończenie: Ulubiona historia Samira do opowiadania zachodnim turystom, którzy przyjeżdżają do guesthous’u: romantyczna miłość jego i Mahrin, która przezwyciężyła bariery religii i pochodzenia.

PS. Komentarz mojej znajomej z pracy, Neelu (Hindi):
To bardzo pospolita historia w Indiach. Pewnie z połowa „love marriages” tak właśnie się kończy. Dlatego nasi rodzice polegają na „arranged marrieges”, żeby zaoszczędzić nam takich przeżyć.

( Zmieniłam imiona naszych gospodarzy)